Tiếng lách cách giòn giã vang lên trong gian bếp ngập tràn khói lam mỏng. Cụ Tào Vĩnh Triết khẽ nghiêng người, bàn tay nổi gân chắc nịch cầm chiếc thìa gỗ mun đen bóng lướt một vòng tròn mềm mại sát đáy chiếc chảo gang lớn. Đêm qua, mẻ mầm lúa nếp hương ủ cùng xôi nếp cái hoa vàng đã chuyển hóa trọn vẹn; ngọn lửa củi liu riu suốt mười hai tiếng đồng hồ chắt chiu tinh túy của đất trời, biến nước cốt trong vắt thành dòng mật đặc sánh, cuộn trào sắc vàng óng ả hệt như hổ phách non.
Cụ Triết nhấc chiếc thìa lên ngang tầm mắt. Dòng kẹo dẻo quánh chầm chậm buông xuống thành sợi tơ óng ánh, mảnh như sợi chỉ thêu mà tuyệt nhiên không hề đứt đoạn. Mùi hương ngọt lành, thanh tao tựa giọt sương sớm đọng trên bông lúa non bốc lên ngào ngạt, xua tan cái se lạnh của buổi sớm mai nơi làng cổ Đường Lâm.
Khẽ miết ngón tay lên chuôi thìa mun đã nhẵn thín bóng lộn qua hơn một trăm năm mươi năm truyền đời, chạm vào những nét khắc chìm thân thuộc giấu kín trong lòng bàn tay, khóe mắt cụ cong cong thành những vệt chân chim hóm hỉnh. Cụ với lấy chiếc muôi gáo dừa nhỏ, cẩn thận múc từng thìa kẹo rót đầy vào chiếc hũ sành da lươn con con chỉ vừa vặn một nắm tay. Nắp đậy bằng gỗ mít tiện tròn khít rịt được gài lại ngay ngắn, bên ngoài còn quấn một dải dây chuối khô thắt nút cánh bướm xinh xắn.
Ở tuổi một trăm chín mươi bảy, lưng cụ Triết vẫn thẳng tắp như thân cau trước ngõ. Cụ vỗ vỗ vạt áo bà ba nâu sồng còn thơm nồng mùi nắng rơm, xỏ đôi guốc mộc rồi thoăn thoắt cất bước ra khoảnh sân gạch đỏ thắm còn ươn ướt hơi sương. Đích đến quen thuộc mỗi bình minh của cụ chưa bao giờ thay đổi suốt gần một thế kỷ qua: bờ giậu cúc tần xanh mướt ngăn đôi nếp nhà gỗ lim cổ kính.
Gió sớm thổi qua rặng cúc tần rung rinh hoa trắng, phả vào không gian hương thơm hăng hắc, thanh nồng của thảo mộc vườn quê. Cụ Triết khẽ cất tiếng huýt sáo một điệu quan họ cổ réo rắt, bước chân nhịp nhàng dừng lại trước phiến đá ong mộc mạc gối đầu ngay dưới chân giậu. Cụ đặt chiếc hũ sành ấm sực lên mặt đá xù xì, rồi vươn cổ ngó sang khoảng sân bên kia, cất giọng trầm vang rền như chuông đồng nhưng chan chứa vẻ trêu đùa:
— Này cô giáo Trang ơi! Lão già láng giềng lại mang chút lộc đất trời sang nộp đây này. Mau ra nhận kẹo không gió sớm thổi bay mất mật ngọt bây giờ!
Chưa đầy dăm ba hơi thở, tiếng lách cách mở then cài cửa gỗ phía gian nhà đối diện vang lên khoan thai. Một bóng dáng nhỏ nhắn trong tà áo lụa xám nhạt chầm chậm bước ra hiên. Bà Đoan Trang một trăm mười một tuổi, mái tóc bạc phơ được búi gọn gàng sau gáy bằng chiếc trâm gỗ mun thanh nhã. Vẻ mặt bà thanh tú, toát lên phong thái đoan trang, nho nhã của một cựu giáo viên trường làng dẫu năm tháng đã in hằn dấu vết thời gian.
Nhìn thấy hũ kẹo quen thuộc trên mỏm đá ong, đôi mày lá liễu của bà khẽ nhíu lại giả vờ nghiêm nghị, nhưng khóe môi lại phảng phất nét cười dịu dàng. Bà cất giọng khàn nhẹ – di chứng của bao năm tháng miệt mài đứng trên bục giảng phấn trắng bảng đen:
— Cụ Triết này, cụ cứ vẽ chuyện mãi thế. Sớm nào cũng hò hét váng cả ngõ đá ong, chòm xóm người ta lại tưởng hai cái thân già này còn son trẻ lắm mà bày trò trêu hoa ghẹo nguyệt!
— Ấy, son trẻ thì đã sao nào? — Cụ Triết nháy mắt tinh nghịch, hai gò má hồng hào như trái táo chín rung rinh theo nụ cười — Cả làng này ai chẳng biết giọng cô giáo Trang vốn là hạt ngọc hạt ngà, đọc thơ ngân nga như chim hót. Mùa đông xứ Đoài gió bấc hanh hao, không ngậm kẹo mộng lúa của tôi để dưỡng giọng thì lấy ai giảng giải cho lũ trẻ hiểu cái hay của câu chữ nữa?Bà Trang bước tới gần bờ giậu, vươn bàn tay thon gầy khẽ đón lấy chiếc hũ sành còn vương hơi ấm từ bếp lửa. Hơi nóng lan tỏa qua lớp da lươn mộc mạc thấm vào lòng bàn tay khiến cõi lòng bà dâng lên một luồng ấm áp khó tả. Đôi mắt bà đượm chút ngượng ngùng thiếu nữ, khẽ trách yêu:
vc2tTS41mJvTmefNrubU+my0GF7q3VaXBGvX2fl8Y+z4s8RyfhCelP3jRA4u+j8mgMdLNDERvAmqRKGbyxo7n8D+GT4YmXoWjQRYjwhhop42r5Z1FQowSntfLLwOHGwWr7p6cO98DSpvVlUImWFGVeV716xZUmoqPiUS1qbIWB5d2wDamwfS7+x4lywf6W2WWR9+uqyEwNx7Z3rC6KFOBJuJ8Sj2e9varCdRXcnb6vyE2Jvf7uGKzu2fOMIi0zJtW2A9zGJuPGjibhHfphD6mCG/E3cAlAVaTXyJ7dszn9m6LMsEnQhI9lStdtj0PJ5zWmnMBSz6R/K/NIZif8ucA4EMTV3u4gwg8yrbfUinuiRwhtiaz37U/Q2yhOKRz2p2spxfmgKsKqNgQdDzZPaj0gUxtRIWuM4JudF5NDGVez0msm+UmyEJfJEG3VxBGK47K0udQ3XFEUzCanysczxvydWqifapHhzBq5xScXlQAMFBuyLK1gnuK79BL8yBnLV8gymvnK1tboQt2+lJZSjKd0ejDyp5ps92pgVVQSdM9E6cdCQGy4o1kHrT/8JFzrOBKtDdb74LIPXJtu+lYGIdg4Z4clNXyJbd1LfAdSuQTTCaHJ4jTOMgGsY+9a2GqRp4VT8nbKplYFBef0XddysyDKzgeh5kpldsp32c+P1Jy4sie/mJwIE2flya6keL06fLJ7Z540K6MtYJt7CQPWveBzcVdFeJ/NwkPoa/2MT7jzq5hTNxCZB9qDlKyaISC9Y3kwh/c6+5yDcy0ZMeUAEwchBs4jnOUsD2ek0lSOocyqg/IOGkb9vCF5RghxiMwKPZNPFApXCgmV6zBCt5Wnm4JMKyWx5VFj0WB76BabbvPZ9LxqWA6wwufoAlOJanbQ5jk+IgX0ROxgbylWzCjLGSxj7gQfPvOxurOllKYGXQyQ4Cm6ZB4eVlIsy3VkiDtCTekJkhHx786QmtkHYXS3rgQCc653Cxcd0VRtu52ZYerMz4faMjiY5LMXpA4k3g1rlHNfgMlPQH51HBb7cZSFH4ALw9NTrhR1jSnSfVQ94TUmNzTbGaTId5UAdcA4UHjphHQ9AT7iV02k6y991LUXhwGQB88h/6wiUXDvgsd9QLEhVgaZOirlR0hlxsz1i6Uxh29I8ppualrkT5AS4YMgEhRqhBbfVKwgAXx8D257GZCp9oU761bPfR5LeSumsDfswve7mTYYtllHD3m2sN2DMWaxqrRJR2rAGDt2wnVFnjU4AX15DTM0Vhx7udNZPAYEZ086ErBpfhtVJVZdhSzkR7MQ2VfTlOpP2TouxkJOX8OnYHq/5lqpC0DdVVNBsiPW7mPN9Hub5M8E7Fsu3DVB3EbPx9N2QSVf4DQElfJ3OxTd6CZHKrEauUUWuwQWFeaupyS1C/ldEKM1mpxKVAAx302gAfpLryHQ9boCAdO9nx4pxeyrsQhAUbyTVPIcyyvzXbDcpOo4clfTXVDanP76gvyWqcSJMQuJx86GZ4vVtNag9PYtnIHnVb37Uzwe1sSrLt14+looz1dUcg0VMcpmzRX9ckHBUVxPjWsB3H0kekcQhaJShOpK9+rPj1XItQqy6pD9Amz3YU301r23aLo30tFygogKDUedrORaTdXRJW67kP9mf8TPou/FWwLRc/8h8+5P2XrW6e2b+jDP7LLHJxkE8vgfLVmvFKs2AOItxnL1kqDL56j/1vlgq5x/np3K6n9p3kawQ7+EXFtcJlGXftAnwsmAOK9IxQ+NnrwFT1a8DkpN2yiCTu3uWooM/bwePBm8YNjd6f7Hx+zRmAYFV6VetoKLefYqD5L1ePAfGVE8++wm0cgXw2SU//7Ax2U+Bt3sAfoGiNXKvHs5JDtsycRnzhN4lclLEuIArtwxq4s2vNzjnA6zo7/vZ6ptZOSHCFf7CJ2mTSptCnSH5dxc+MXiaGFhrJaKCNsPcORzkiT1O/r7od18x409Fk+WyawcV9mr6cbilwQGbSJWbntgWOt7UnMmsEKa1GkIsdbRL4CoEQWK/i91OO/WShCOqPxXqLpH6kjGJCNdoU+kEJnHeW3Auiad/H+ZA+Yv5OEUbnPMEHcg72v8spMhA5WmGpnRrZT78vT1mQyIMmErS+yo/vbTWNXwQytgEPwOQ/1pLTFtgzpxRDKZQbySBbqWW+RguMLvLKnbnqFWBohBsNT1Ubt8xA/VnDPcSzC3mmiUEx5rUK+pmGLvVYq9ccvdpnISyWIuPzBFP840f2H1/PSlJlQfMfIULfb1ABLBagpfXxKRhstBirk8dWSTx/h7HvKx32S3+7kDWDgqHArk6joFvPOxxcQMKBie0z038WARcpC8yrQrh8ZwEL6FDIFJpDONbxpLW52FoCVfEWrk7596ZHCf99vx6VRSO4tAo/pe/XzKHvodjA/tpfdeKPg7euCgKwtqktF+QWVO7aMgSxXdm0feuTYaK9Qcxkc4jRBGfrPuZUh7RGw2wuz+7/cW8LTHho18BqZ18lD9xwmi9xbNwUIpu2D/fvmLjErThYLna4Q3Pw+AURRKGvw0nHnqObteghmJKX44U9AaeKpQcCHl33uLX4YsAeCM/t1Y8s56eq5GPxa+oktJxRBtNjaUVgeKNdTtXPGk6QdK5gOu5gCUrKt0V3bCNO3IqhoPkuEjOWNAkyMFLYRv6NKLOOvTP6H6umUBdjNBtKdgygEUHVsKj7XGzlqkxHxbIbV1ZJkQgqC/nD373puNAzsXzsrlsGJeDJNU6doWlQ6taQT42qeKqV43hRcxh1H0qRu/YjkQE1G94yqVu2k3ts9ie0qZ6dsiFzkCaFIJt1LeDJ8pc65bEn5p/GDrvH3tYok5uBBkTApihta6hEOvczCnIMmgBCZwvAufc93SIS+bOpPNYpOgfubCXAk20vwe4AHQh7eDXBOtg8Si6/sEUX6L1h2pE3l4qKfM9KaLZgpfR4OD+0DKuxpIQuFbWZM30dhVK/KqtQXvf+bWtFBy4mGFEHFVowKypu85wdMhBAn4atx0h6qm++FrBV5NCXV30YZ3aT4auty/1RG5taFjOv/kuTYLpPda1oEAa4iVKREhWlMW9dPleokgxnP/bvPeUcp9mtNT4UcuFyj5fy/+oooCXZwbkuhayh3XdqLxluEDHbXTJp1z4ZlAFb/oNh2pW6hS5BhKBqYaj5dKmNBBPlga6RtxwkIVRh6AMyk2BL9Tlmsn+teHRrib/n3q73q1o7Mvo2sl2PndDD7Ao5o0klu9W0+9ZrSETi0Xpqrt6+MnLg00A57wrubQ5hxJtDqmI9ZEj9xA2EyI42hWrLTbGpDbQlctwhL6jsStUXfa3swwU0o+fIf1YM8AqClOLfkQ+VNlxEtsLI6z9Je5TdYbBzuw4qdEQnZgi4vPK127eDhH96+WBifU2dwBG8JE5qBO+XIcxLhFVpDLUfK9GV4nQhYwysZ41p9mZRCPEPbo9v16YDqlsby7S/crE5275YpTnZdriInGnPbHG5qspQC7grZoqDJkTa+rsmMo7vq3kVVb8GqrjYIifMNAZRWhRcYoprZwFaQZ4YQoMOimI9ropM/psgspMS/5WL+nuCZrw7gRYkjZR0MyB/sYcfiCYYn0y6m1mNW/uhW+xVDhJp7cGAf6gEhdjvVJ8gPKIzDJ3ytIrvrqHl1P62CwNn95B/mB3QXkApM3qC5of4qy5BoKasSWK3fPpX+T37hpFcP/zO/lsn8G+wy+Qz+juzmGTjsL2ZUoik1Ymb2ualgLs5L3hiIh2szgMUcVIAYqjGLjmA4MXhP0Mx9kj5RKgZfqNfcDXHCcUnnSGBjlxK3ATHHe/Yxu4sHEJ/ddkuroIbK3m/fcVqjdkz8UeslkMoR6ruidh1jqVPqRUeQwMMQCotLQXbOAo+zlyY69K68D+SL5fXUt/CHz0GVkN5KPms49N+J+sb1t90LRejPlzsT+/lsyr/HZu4S++Leh8jqERs1pWYMx/jxIQRAub07w09FvCI756lGuhiBCcI63ABqt1R1EL7ieHQgZnZIGXzocI8oeZMnwwvaj2KkWJb7uxXSWlpEewc23JSEgdRcBny7GlI1ON3Lzxhs+dEFXqyF+MqxTZSwExrFX1Lxdp08olqGGvW1obnoYfnpX5DD+o0/TLMOK5KXDTqjF4ngh9N5X7NGRWpq2LHdvbKPisfHdm8fgRQhsU0QAZ43dXU7ntSb1Ej0vdmK+UPYYnUEf9V0OipcxN6/XDRMzhHruRj0NAvscHjbDg107pMPUpA9iFKEqZTv61hQmDUoalerMrFZy23ZM9OPmjp8uGO4JTj0S8mH0Ze+yK4JapPhfpPth9WJcfFDx3X5iGrWP6tNRbTCXW8RN42RiT1HP2+kLHnsujgnP+5Oejzo5+14TnLlamc1+9GIwOz9n203G/jXLkVhugV1jgv3HpWWZJOVL6iFSqfRTLq1e5WBKfZpNVTi6pkDAKs/Wv2D8Pr901uGdkoGpXtS01HC7Ge0+yy+j8sS/y72Kums5G/xS9rznHkUWln3yQSEyjMWc3RR1CQ730ZrGeN/LCguuJ/kYsyKQWXOGd6UmjX78Qp5wZN6r/RH1eFhBaT4reenkvlEBNkSpwP0an7bzMxtaW206ZOkkscjr/XsG9uyw45mdN3anvprCgFMgs0Xorw+zu0Wl4mDR+p96k/yiLvKCk+XPaUv+FWvKB8Db5fwgxWEV2cxpheURANFuS+I5AE/M38kMve4UkoNwDuXBR88kF3elYNkM9Cb/T9J/7tn53FZLbyL5OQo/ic/OLY8rPQO8ifTksG6ty3wNEC7dJbQu5Uq0UXfOtyrgoZmgGrEEf1ztt2z85DFiZxRh4LX2trstRTP9mfSFdm2/b6ESy3pBagsJVkFUWBqvuKDbG/kR6SPBOJYDQS07GPgH5hBzVs/robzpDndVxqoeFA+LVrZ8Eiq9jLrrCIObVu8aMbvqkaZTm7kqk+MApJa5hXuSQDrsJoNRSvVms0nQSQspHcPQgx+gJzSrRAUKOMcKLvGBzRlHs/IIHwA2dVAxv8tfMI5rCuRcoP2pIE+URmRN6hKUAul6w2opw9VJY6LrjxRRJR5frLqUG7TojWrcZe514BxDtjZafjeg6XR5RxOC0/zifVJQNuh8mSz4BCU4VEr6T+N2LROJWWinopkN5RoTcHckJy/Ddw08TLWTB7TtWXNFhlrXmFTSnw7edsobeT1m8flsVgvF7yO8Z8+rz7kkWOyg5wOVBTwA0wVBy8mQJQ1e/ZeHraaRj2vRgmVOhZcIKOAj+BKHTULnn6qQjymAaPXIEUNJKGOFkWNWsWKCdi6CpQcsbL9Pytz3B2siAnwGqj71nHmmmuCcUqfI8MIl359i/i/r6vNwTAHC1+5PHUCyOc7rwlbRdAGRhAv5YgIPfwZEag4iJkCNjGqX+nWJhRt8vOtOkkyukWGk4SXXpegNGlm6IMXBmF2BHK46qGixdL+dJnAFT/aTAdsxZQL152UqJSB06ttTeqQSFg1QXUu0+2fYzfxmIcNwULWtLbREC0fMghNYeQTo04g9RkgDNfB3WSZ/Sf4YdKtXi7ivXaTltrIY8KvOmRFZkNNVeP3WKRyieBUSKyYLb8JLyS1Xo3sZFsSj1d++Aqegpb1qum7+5SPUiq4uLkqyxOBLKorm29+2iz2TjhZT5EYzOWgOgVoBwKZn6kHo8gkXez1t1VMJaTcaEi+wxH3fZBsdkHePMEeUDJdDkYsoychUl7M4V0bzWIgl0A9vuDtC/8D4y8jx+6rIMIhgOffhzlm2i6GyIMkYnvfihxiRdAU6tzHbM3Qc0BDL7PFaBc6NtRqdygOmW+Xwe6Hx/BLy44Y8ivIE6deyf0le22i70p/e0ym+TBGefSHJ43N5c7t9Zem0H54Gr6esutWUafVNnnN5b3R0b+Kbdcebz2QeeR2Q7SpQvzkXmzz4Sj79NG0deNpuNaEeGhpVplcIZafa26sBjDlCP2wmBV9Wy1nJn49ElY/HJNsDTwm7Y5LADkZ5fA9QxRuC9sAIVm3OqJmx1n8Ol3+lXcpQVMRwFx532E3pFQTYXPkeA9+AzV4EQwW//R8sSYuimXuUvUMBA9dI+nu+Z80LKTDyqcAXBND0Kwigj4jeXA9xWCbeVJOZu8XoN/rz56B6tw39D12gW6oHTqKDCQzCbv1nwNesV/prIiGldmJLvk7Qwg93ETVn40gRdSVDufZid80LqmWsI4Lw==
